Міхаіл Мацкевіч: «Трэба ўбачыць не аб’ект тваёй міласэрнасці – а чалавека»

Дом правоў чалавека імя Барыса Звозскава працягвае цыкл інтэрвію з выпускнікамі адукацыйных праектаў праграмы ILIA-By. Міхаіл Мацкевіч – выпускнік праекта BISH – прыйшоў у праваабарону з айцішнага асяродку; што праўда, грамадзкі актывізм заўсёды цікавіў яго болей, чым будучая прафесія.

«Мае курсавыя мадэлявалі працэсы распаўсюду забруджвальных рэчываў»

Пасля гімназіі ў Стоўбцах я паступіў у Міжнародны дзяржаўны ўніверсітэт імя А.Д. Сахарава па спецыяльнасці «інфармацыйныя сістэмы і тэхналогіі ў экалогіі» – атрымліваў айцішную адукацыю. Але гэты выбар быў няслушны, як я цяпер разумею. Ад пачатку навучання я болей займаўся студэнцкім актывізмам: узначальваў орган студэнцкага самакіравання – Гільдыю студэнтаў, арганізоўваў Дружыну аховы прыроды, мы ладзілі акцыі, сустрэчы з рэктарам, усталёўвалі велапаркоўкі – і шмат іншага. Недзе ў той самы час я стаў актыўным сябрам МПГ «Студэнцкая Рада»… Потым – мая першая сур’ёзная праца ў Цэнтры экалагічных рашэняў; там я займаўся пытаннямі забруджвання навакольнага асяроддзя; гэта па маёй спецыяльнасці: мае курсавыя былі аб мадэляванні працэсаў распаўсюду забруджвальных рэчываў.

І вось на мой чацьвёрты курс прыйшоўся 2010 год.

– Я званіў сваякам; сваякі не разумелі, хто ім тэлефануе, мяне гналі, крычалі, або наадварот, плакалі ў слухаўку…

«Я чакаў, што будзе разгон»

Калі я пайшоў на Плошчу, я мог прадбачыць, што мяне чакае. Я з цяжарнай жонкай даехаў са Стоўбцаў да Мінска; жонку абняў, пацалаваў, сам апрануўся ў цёплае, узяў пашпарт, крыху грошай і паехаў на Плошчу. Мы ішлі з сябрам – каб не так страшна было. Чакаў, што будзе разгон. Велізарная колькасць аўтобусаў з міліцыяй стаяла на вуліцы Мяснікова… У нейкі момант зразумелі, што ўжо ідзе захват. Нам вельмі пашанцавала – нас не затрымалі: мы праходзілі паўз Чырвоны касцёл, убачылі, як бяжыць рота «касманаўтаў», мы іх прапусцілі, зайшлі ў барчык «Пінта»… Там нехта выпіваў, не ведаючы, што адбываецца побач. А па тэлеку ў гэты час ішоў прамы эфір перадачы «Выбар» з Дарафеевым: і на экране – спрэс дубінкі міліцэйскія; нехта закрычаў: «Жыве Беларусь!», на што я не змог стрымацца: «Заткніся, ты што, глядзі, што адбываецца!»

 

«Назаўтра, 20 снежня, я рабіў свой першы ў жыцці судовы маніторынг»

Мы выйшлі; убачылі, як пакуюць людзей у аўтазакі. Прыйшлі на Плошчу; яна ўжо была пустая. Падабралі бел-чырвона-белыя стужачкі, не ўбачылі ніякіх сякераў і ледарубаў… Назаўтра, ужо 20 снежня, я рабіў свой першы ў жыцці судовы маніторынг. Я, праўда, слаба разумеў, што гэта такое.

Як я заняўся маріторынгам? Агулам, у гэтай сітуацыі я разумеў, што трэба нешта рабіць, а што менавіта – не ведаў. Таму я, яшчэ з бара, пазваніў свайму цяпер ужо былому босу Лене Танкачовай з Lawtrend, пытаюся: “Што рабіць?” Яна мне адказвае: “Я табе пазваню потым”, маўляў, пакуль што адсыпайся.

І вось Лена мне тэлефануе назаўтра а 5 раніцы: «Едзь у Дом юстыцыі, рабі маніторынг». Што, што? Што рабіць? – пытаюся. «Пазначай усё, што палічыш вартым, запісвай прозвішча і імёны».

У судзе сустрэў і Дзіму Чарных, і Лёшу Казлюка, і ўсіх астатніх, каго я ўжо ведаў з праваабароны. Мы цэлы дзень бегалі, шукалі людзей – хто дзе сядзіць, перадавалі ім бутэрброды, ваду. Я званіў сваякам; сваякі не разумелі, хто ім тэлефануе, мяне гналі, крычалі, або наадварот, плакалі ў слухаўку… А потым мы з калегай пайшлі на акцыю салідарнасці пад сцяну ізалятара. Было гэта, здаецца, 24 снежня.

 

«І тут нехта крыкнуў: «Жыве Беларусь!»

Мы пры тым спазніліся на паўгадзіны да пачатку акцыі. Падыйшлі, узялі ў рукі свечкі… Тут нехта з-за сцяны ізалятара крыкнуў: «Дзякуй, людзі!» І яму ў адказ пракрычалі: «Жыве Беларусь!» І хутчэй за ўсё, была нейкая ўмова з міліцыяй, бо міліцыянт на гэты крык зрэагаваў: «Ну я ж вас папярэджваў…» Мы пачалі сыходзіць, бо зразумелі, што едзе міліцыя. Ідзем, а злева і справа людзей затрымліваюць. Пад’яжджае ўазік – у яго, а потым нас кідаюць у аўтобус – ну і ўсё. Выходныя ў ізалятары, потым – суд.

 

«Заходжу я з двума пакункамі ў хату, кідаю пакункі, кажу: «Палітычны прыйшоў!»

Цяпер гэта расцэньваецца як дзіцячы лагер, цікавы такі досвед. Праг эта смешна распавядаць! Ёсць нават кніжка, я чытаў як, калі яшчэ не адсідзеўшы; Дашкевіч, здаецца, пісаў: суткі не могуць зламаць чалавека. Памятаю свае адчуванні, калі я заходзіў у хату № 16… А ў галаве ж розныя фільмы накшталт «Бандыцкага Пецярбургу»: як назвацца, што рабіць, што не рабіць… Гэта ж турма!

І я з двума пакункамі заходжу ў хату… А памятаю, што Салжаніцын пісаў: нібыта да палітычных іншае стаўленне. І я кідаю гэтыя пакеты, кажу: «Палітычны ў хату прыйшоў!» Усе ўсміхаюцца: «Ну сядай, тут месца ёсць, тут у нас усе «палітычныя». А я неяк і не зразумеў, што ўвесь ізалятар ужо забіты «палітычнымі». Наступныя суткі правёў побач з прафесарам філасофіі, рабочым Трактарнага завода і ахоўнікам.

 

«Да экзамена рыхтаваўся на нарах»

Там я перажываў, што мяне выключаць з універсітэта. Але на шостыя суткі я атрымаў канспект па інфармацыйнай бяспецы, і гэта быў намёк на тое, што я яшчэ вучуся.

А ў мяне ў камеры быў дырэктар айцішнай кампаніі, і ён мяне там кансультаваў па вучобе, без кампа. Алгарытмы пісалі ў сшытку: я пісаў, а ён правяраў. Да экзамена рыхтаваў на нарах.

Выйшаў я і здаў экзамен на пяцёрку (па дзесяцібальнай сістэме – заўв. рэд.). Пры тым незразумела, чаму: адказ быў добры, усе заўважылі. Я і на дзясятку мог здаць; але я зразумеў, што гэта быў кампраміс: ні нашым, ні вашым.

Увогуле мяне не выключылі з унверсітэта дзякуючы прынцыповай пазіцыі некалькіх чалавек – я іх не буду называць, яны дагэтуль там працуюць. І нават людзі з выкладчыцкага складу, з адміністрацыі мяне нефармальна падтрымлівалі.

На той час рыхтык тыя, хто адсядзеў на сутках, пачалі прыходзіць на Ўправу БНФ па кампенсацыю: людзі сабралі для іх каля 50 00 даляраў. А мы (праваабаронцы з Lawtrend– заўв. рэд.) у гэты час іх апытвалі, запаўнялі анкету. Сабралі 302 анкеты. Потым гэтая апытанка лягла ў падмурак маніторынгавай справаздачы аб парушэннях правоў чалавека ў Беларусі падчас выбараў ў 2010 годзе. Гэта была вельмі вялікая праца.

«Правы чалавека я спазнаваў праз прызму каштоўнасцяў»

Я меў вялікае жаданне актыўнічаць, я шмат чым займаўся: студэнцкім самакіраваннем, экалогіяй; я нават паляваў на браканьераў – па лесе бегаў; і вось у неадужалы студэнцкі мозг правы чалавека вельмі добра паклаліся.

Перашкоды ў выглядзе юрыдычнай адукацыі ў мяне не было. Мне было ў гэтым сэнсе прасцей вучыцца, чым юрыстам: правы чалавека я спазнаваў хутчэй праз прызму каштоўнасцяў.

Гэта ўжо потым – калі я пачаў пісаць звароты ў КПЧ ААН, спачатку для сябе, на ўмовы ўтрымання ў ізалятары, потым для іншых; гэта ўжо былі «маўклівыя акцыі», але ўжо пазней, улетку 2011 года, пачаў афармляць касацыйная скаргі – і дзякуючы калегам-юрыстам пачаў болей разумець, што правы чалавека – гэта яшчэ і галіна права. Я пачаў займацца і свабодай сходаў, і стандартамі правоў чалавека, і заўжды я павінен быў звяртацца да нейкай юрыдычнай крыніцы. Прага юрыдычных ведаў, чытанне рашэнняў і меркаванняў Камітэта па правах чалавека ААН, Еўрапейскага суда па правах чалавека падштурхоўвалі мяне падвучыць гэтую сферу. А ў Беларусі вельмі абмежаваны пералік месцаў, дзе можна навучыцца правам чалавека.

І таму я пайшоў вучыцца на BISH. Бо болей не было дзе. Я падаўся; конкурс яшчэ быў нармальны… Праўда, уводная сэсія была для мяне вельмі нуднай – нічога новага за цэлы тыдзень.

Потым, праўда, пачалося найцікавейшае: калі праграма кожнай сэсіі будавалася вакол пэўнага права. Былі сустрэчы з экспертамі, мы размаўлялі са шведамі, з сябрамі сакратарыята КПЧ, абмяркоўвалі механізмы і стандарты… Добра памятаю вельмі цікавую лекцыю Андрэя Бастунца – аб свабодзе слова; Алега Агеева… BISH даваў добрую базу ведаў, пасля чаго ты пачынаў арыентавацца ў канкрэтных рашэннях, ну і адпаведна ісці далей у правах чалавека не інтуітыўна, а з добрым разуменнем алгарытма.

 

«Не бачу сэнса засыпаць Камітэт аднатыповымі скаргамі»

Але была яшчэ адна нагода, па якой я пайшоў на курс. Напэўна, адна з самых важных. На курсах па правах чалавека ў 2010 годзе нас вучылі: «Трэба скаргі падаваць, падавайце скаргі ў КПЧ ААН!» і вось пасля «маўклівых пратэстаў» у 2011 годзе я пачаў бегаць і збіраць кліентуру. У мяне было цэлых 16 справаў! – я нават картатэку вёў. Унутраныя спосабы абароны прайшоў, дзе сам, дзе з дапамогай калег; і прыйшоў час звяртацца ў КПЧ ААН. Сам я гэтага не ўмеў. Нібыта дамовіўся з калегамі, з трыма юрыстамі: «Будзем пісаць скаргі!»

Мне тады здавалася, гэта – справа двух дзён. Але калегі ўсё ніяк не браліся за гэтыя справы, і ў пэўны момант я зразумеў, што мае кліенты адвальваюца: і яны ўжо не хочуць, і я не магу ім хутка адказаць… І гэта была адна з нагодаў – пайсці на курс, каб не юрыстаў прасіць, а самому навучыцца пісаць і афармляць скаргі ў КПЧ ААН.

У выніку я стаў аўтарам трох скаргаў. Дзьве – зарэгістраваныя. Адзін зварот – па свабодзе сходаў і выяўленню меркавання, кейс з Наваполацка на сем старонак; а другі – мая справа, там я ўжо распісаўся: артыкулы 7, 9, 10, 14, 19, 21 (Міжнароднага пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах – заўв. рэд.).

І потым, на курсе, я раптам зразумеў: я кучу часу патраціў на механізм, які… агулам, не для таго існуе! Шмат спрачаліся на курсе аб гэтым, бо я не вельмі падтрымліваю стратэгію завальваць Камітэт па правах чалавека скаргамі, асабліва аднатыпнымі па артыкулах 19, 21 – я не бачу ў гэтым ніякага сэнсу. А вось знаходзіць кейсы па тых атрыкулах Пакта, якія не так распаўсюджаныя – напрыклад, дыскрымінацыя, 14 артыкул – адзін з тых артыкулаў, які найцяжэй абгрунтаваць; па 7 артыкуле, па 9 – па тых артыкулах, якія могуць змяніць практыку Беларусі, падняць дыскусію або зрабіць бясплатную юрыдычную экспертызу, якая рана ці позна можа стаць аргументам у палеміцы, прывесці да зменаў – гэта так, гэта мае сэнс.

Як толькі я пачаў працаваць у Офісе па правах людзей з інваліднасцю, я зразумеў, што мне трэба вывучыць практыку Камітэта па правах людзей з інваліднасцю, каб удакладніць разуменне кожнага з правоў.

 

«Правы людзей з інваліднасцю – гэта правы чалавека»

Міхал Мацкевіч нават крыху здзіўляецца пытанню, чаму ён абраў працаваць з правамі людзей з інваліднасцю:

Па-першае, я падзяляю прынцып універсальнасці правоў чалавека. І ў гэтым сэнсе правы людзей з інваліднасцю – гэта правы чалавека. Па-другое, ратыфікацыя Канвенцыі па правах людзей з інваліднасцю адкрывае пэўнае акно магчымасцяў: раз на два-тры гады, калі заканадаўства Беларусі мяняецца. І яно мяняецца проста цяпер. Офіс удзельнічае ў рабочай групе па распрацоўцы законапраекта аб правах інвалідаў і іх сацыяльнай рэабілітацыі.

Так, мы прапануем, выступаем, спрачаемся, нашыя прапановы ўключаюцца ў дакумент. Вынік, праўда, крыху адрозніваецца ад таго, што гучала падчас абмеркаванняў рабочай групы.

Ёсць нядрэнныя рэчы: з’яўляюцца вызначэнні некаторых тэрмінаў, якіх не было раней, вызначаецца інструментарый: хутчэй за ўсё, хутка ў кожным раёне Беларусі з’явяцца саветы, якія кантралююць выкананне Канвенцыі. У новым законапраекце з’яўляецца згадка аб дыскрымінацыі.

 

«Ёсць нейкі ўмоўны інвалід, якому трэба зрабіць дабро»

Пакуль што я б не ўскладаў усе спадзевы на гэтыя змены: існая сістэма вельмі моцна падладжаная пад старое перакананне, што інваліды – гэта «государевы люди». У чым сэнс гэтага выказвання? Ёсць інваліды – ёсць фінансаванне. Фінансаванне ідзе да чалавека – адпаведна, яно ідзе да дзяржаўнай установы, якая дапамагае яму. Таму чалавек, якому патрэбныя разумныя прыстасаванні – напрыклад, трымальнікі на ванну, боты, вазок, акуляры, адмысловы смартфон – яму дзяржаўныя арганізацыі будуць прапаноўваць такія мадэлі, якія зусім не абавязкова пасавацьмуць. Дадуць, што самі палічаць патрэбным, – а не грошы, каб ён купіў сам, што яму спатрэбіцца. Вакол гэтага будуецца ўся структура дзяржаўнага кіравання: створаныя працоўныя месцы, выдзяляецца бюджэт. У гэтай сістэме часткова і ляжыць корань усіх праблем.

У нас чалавека з інваліднасцю успрымаюць як аб’ект, а не як суб’екта, раўнапраўнага партнёра ў вызначэнні шляхоў рэабілітацыі. Ёсць нейкі ўмоўны інвалід, якому трэба «прычыніць дабро». І яго жаданні, перавагі могуць не ўлічваць. Як мы можам, напрыклад, вырашыць пытанне з мабільнасцю чалавека?

«У Канвенцыі па правах людзей з інваліднасцю не напісана, што кожнаму трэба даць машыну, каб ён мог ездзіць у бар»

Напрыклад, ёсць некалькі шляхоў забяспечыць мабільнасць чалавека. Можна думаць аб безбар’ерным асяродку: пачаць ляпіць пандусы, ліфты – то бок прыстаўляць мыліцы да ўжо гатовай інфраструктуры. Можна не паўтараць памылак падчас праектавання, а кіравацца ўніверсальным дызайнам і загадзя думаць пра ўсе катэгорыі людзей. Можна стварыць паслугу сацыяльнага таксі. Дарэчы, у Беларусі яна недзе ёсць, недзе няма; у адных раёнах бясплатная, у іншых – платная; некаторыя таксі працуюць з 8 да 17, так што кудысці з’ездзіць увечары чалавеку з інваліднасцю не атрымаецца: у тэатр, бар або ў госці… Чацьверты шлях: можам выдаць чалавеку аўтамабіль. Была такая практыка раней, выдавалі «Аку». Калі ў дзяржавы няма грошай на аўтамабіль – чаму б не даць крэдыт без адсодткаў; чаму не?

Мэта ўсяго гэтага – стварыць людзям з інваліднасцю роўныя ўмовы з астатнімі. І што ў нас робіць дзяржава? Дзяржава кажа наступнае: мы ведаем, як лепей; трымай… Менавіта таму адзін з артыкулаў Канвенцыі – павышэнне правасуб’ектнасці, калі чалавек з інваліднасцю робіцца паўнавартасным чалавекам; калі ён сам вырашае, якая дапамога яму патрэбная – яму лепш ведаць. Як дзяржава будзе гэта рабіць – ужо неістотна, проста пытанне метадаў. У Канвенцыі па правах людзей з інваліднасцю не напісана, што кожнаму трэба даць машыну, каб ён мог з’ездзіць у бар – напісана, што дзяржава павінна забяспечыць мабільнасць.

– Так было раней. А цяпер Канвенцыя – частка нацыянальнага права Беларусі, і з міласці дзяржавы гэта ператварылася ў права чалавека. Кропка!

«Эксперт прыяжджаў і казаў, што людзям рабіць. Прамаўляў крута, прафесійна – але гэта забывалася на наступны дзень»

І вось да пытання, чым я займаюся. Канвенцыя кажа, што рэалізацыя правоў і свабодаў людзей з інваліднасцю магчымая ў першую чаргу ў мясцовай супольнасці. Сярод людзей, якія побач; сярод дзяржаўных органаў, якія побач, і тых людзей, якія дапамагагаюць або з ім працуюць. Я – каардынатар кампаніі “Павестка 50”. Мы ў пяці пілотных тэрыторыях распрацоўвалі, а ў трох з пяці гарадоў ужо падпісалі пілотныя мясцовыя павесткі імплементацыі Канвенцыі па правах людзей з інваліднасцю. Па сваёй сутнасці яны падобрыя да мясцовых павесткак устойлівага развіцця, але ў нас прынцыпова іншы падыход: у нас самі людзі з інваліднасцю, сацыяльныя работнікі, дзяржаўныя органы, зацікаўленыя асобы, атачэнне людзей з інваліднасцю распрацоўвалі гэтыя мясцовыя павесткі. Мабыць, павесткі атрымаліся не такімі прафесійнымі, але яны – мясцовыя. Заснаваныя на сілах людзей, якія там жывуць, і на іх планах. У адрозненне ад таго, што адбывалася з падобнымі павесткамі з іншых сфер, калі нейкі эксперт прыяжджаў і казаў, што трэба рабіць. Прамаўляў крута, прафесійна – але гэта было не іх і забывалася на наступны дзень. Не факт, што з нашымі павесткамі гэтаксама не будзе. Але мы мяркуем, што “засвоіць” нешта магчыма толькі ў тым выпадку, калі сам у гэта ўклаўся. Пакуль што я бачу па рэакцыі людзей, што гэта – слушны шлях.

 

«Суд павінен сказаць: грамадства, выбачай, але мы тут усе роўныя»

У тым, што цяпер сустракаюцца выпадкі, калі суседзі збіраюць подпісы не за ўсталяванне пандуса, а супраць, Міхал Мацкевіч не бачыць праблемы і мяркуе, што з грамадствам нічога не трэба рабіць:

– Грамадства падладзіцца, калі запрацуюць юрыдычныя механізмы. «Як ставіць пандус» – гэта пытанне архітэктара. Гэта ён павінен зрабіць так, каб усім было зручна. Калі гэта адпавядае тэхнічным рэгламентам – то грамадства не будзе пратэставаць. У гэтым выпадку, калі жыхары аднога пад’езда пачынаюць супрацьдзейнічаць – дзяржава павінна станавіцца на абарону правоў. Суд павінен сказаць: «Грамадства, выбачай, але мы ўсе тут роўныя».

Напрыклад, мы вельмі часта сустракаем скаргі на безбар’ерку, ідзем у суд. Суды пакуль што не становяцца на наш бок. Ёсць толькі асобныя справы, дзе ў пастанове суда наўпрост названыя парушэнні: няма пандуса, няма спецыяльнага парковачнага месца, няма тактыльнай пліткі…

І мясцовая адміністрацыя сама не вельмі разумее, навошта гэта трэба. Адказвае: «Ну ладна, у наступным годзе закладзем у бюджэт…» Да падпісання Канвенцыі пытанне ўсталявання пандуса, перадачы нейкага сродка прыстасавання, аказання рэабілітацыі – гэта было задачай дзяржавы, нейкім актам міласэрнасці з із боку. «Хочам ствараць законы, якія памяншаюць правы людзей з інваліднасцю, – можам! Нас ніхто не абавязвае”. Так было раней. А цяпер Канвенцыя – частка нацыянальнага права Беларусі, і з міласці дзяржавы гэта ператварылася ў права чалавека. Кропка!

 

«Доўгія гады лабіявання гэтага дакумента. Не проста так дзяржава стала прагрэсіўнай»

– Чаму дзяржава ратыфікавала Канвенцыю?

– На мой погляд, гэта, па-першае, праца Офіса па правах людзей з інваліднасцю і яго дырэктара Сяргея Драздоўскага; гэта дваццацігадовая праца асацыяцый людзей з інваліднасцю. Варта прызнаць і працу Санакі Самарасінхі – папярэдняга каардынатара ААН у Беларусі.

Я яшчэ думаю: адыграла ролю тое, што Аляксандар Рыгоравіч ехаў у Нью-Ёрк, і трэба было ехаць з нечым прыгожым, таму так супала. Але гэта хутчэй нагода. Насамрэч – дапамаглі доўгія і доўгія гады лабіявання гэтага дакумента. Не проста так раптам дзяржава стала прагрэсіўнай.

Але адна справа, калі Канвенцыя падпісаная, і зусім іншая – як яна будзе выконвацца.

«Інваліды бедныя, няшчасныя, давайце завалім іх падарункамі»

Напрыклад, ёсць такі сацыяльны падыход: інваліды бедныя, няшчасныя, і за імі варта прыглядаць; давайце завалім іх падарункамі… А падыход, заснаваны на правах чалавека, – гэта павышэнне прававой суб’ектнасці і разгляд інваліда як суб’екта дачыненняў. Працаўладкаванне, увогуле праца – адзін з галоўных прадметаў сацыялізацыі і рэабілітацыі ў тым ліку.

Убачыць не інваліда, аб’ект тваёй міласэрнасці, якому трэба зрабіць дабро, – а чалавека, які можа сам прымаць рашэнні, сам можа распараджацца сваім жыццём.

Вось тут і бачны адваротны бок медаля: гэтая міласэрнасць з боку грамадства фармуе пазіцыю ўтрыманцаў. Чалавек з інваліднасцю заўжды пастаўлены ў сітуацыю, у якой яму трэба прасіць. Ён просіць гуманітарку, вазок, грошай… І гэта вельмі памяншае яго суб’ектнасць. І калі яму прапануюць працаўладкавацца, ён кажа: «А мне гэта не трэба». Асабліва, калі ў яго рэгіёне 300 рублёў – гэта добры заробак, то пры першай групе інваліднасці 280 рублёў пенсіі яго цалкам задавальняюць. А каштоўнасці таго, што тыбудзеш працаваць і сацыялізавацца – гэтага няма пакуль.

З іншага боку, многія людзі з інваліднасцю знаходзяцца на мяжы выжывання, і калі вакол няма тых, хто дапамагае ім, то зусім цяжка. Калі ж калавек дзень у дзень намагаецца выжыць, то яму часцяком не да раўнапраўя і суб’ектнасці.

Грамадству, мне здаецца, не трэба зусім забывацца на міласэрнасць, пра салідарнасць і пра дамапогу людзям ,якія маюць у ёц патрэбу – але ў той жа час бачыць у людзях раўнапраўнага, роўнага табе.

«Трэба ўбачыць не аб’ект тваёй міласэрнасці, якому трэба зрабіць дабро, – а чалавека, які сам прымае рашэнні»

Па-першае, трэба ўбачыць гэтых людзей. Для мяне было вялікім адкрыццём, калі я пачаў працаваць, а потым раптам убачыў, колькі людзей навокал мяне з інваліднасцю. У мяне дзядуля з інваліднасцю: колькі сябе памятаю, ён заўжды быў без нагі. Ён прайшоў вайну без баявых раненняў, Ордэн Чырвонай зоркі, Ордэн Айчыннай вайны другой ступені, медаль за адвагу – зайшоў у сарай і наступіў на іржавы цвік; нагу адрэзалі. Сусед па вуліцы з сіндромам Даўна, цёця, дзядзька, калегі…

Вельмі шмат людзей, якіх ты бачыш навокал – але не бачыш праблему агулам. Трэба адыйсці на адлегласць, каб убачыць гэтых людзей.

Убачыць не інваліда, аб’ект тваёй міласэрнасці, якому трэба зрабіць дабро, – а чалавека, які можа сам прымаць рашэнні, сам можа распараджацца сваім жыццём.

 

Размаўляла Яўгенія Стрыжак
для Беларускага дома правоў чалавека імя Барыса Звозскава

Tags:
Belarus-BY

Latest

December 13, 2019

“We had to create a movement”

Concerned that femicide was becoming the social norm in Georgia, Baia Pataraia mobilised a Women’s movement against domestic violence and the murder of women that has grown to 3000 activists on Facebook. HRHF spoke to the chair of Human Rights House Tbilisi, and the director of Sapari about her work, the challenges facing Women Human Rights Defenders, and how to empower the next generation of young Georgian women.

December 11, 2019

Узнагароджаны лаўрэаты Нацыянальнай праваабарончай прэмі за 2019 год

У Міжнародны Дзень правоў чалавека, 10 снежня, у Мінску ўручылі Нацыянальную прэмію за дасягненні ў галіне правоў чалавека ў 2019 годзе. Урачыстае ўзнагароджанне прайшло на асветніцка-адукацыйнай пляцоўцы “Тэрыторыя правоў”.

December 10, 2019

International Advocacy Officer, Brussels

Human Rights House Foundation seeks a new International Advocacy Officer to coordinate the organisation’s advocacy priorities at the European Union, Council of Europe and OSCE and provide targeted strategic advocacy support to local partners within a portfolio of priority countries.