Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь
Аляксандру Лукашэнку
E-mail: contact@president.gov.by
Факс: +375 17 226 06 10
Прэм’ер-міністру Рэспублікі Беларусь
Сяргею Сідорскаму
Email: contact@government.by
Факс: +375 17 222 66 65
Вільня, Осла, Жэнева, 14 красавіка 2010 г.
Па справах Андрэя Жука і Васіля Юзэпчука, якія разглядаюцца Камітэтам па правах чалавека ААН
Шаноўныя,
Паводле звестак розных верагодных крыніц, у тым ліку праваабарончага цэнтру «Вясна», “Міжнароднай амністыі”, Савета Еўропы і яго Парламенцкай Асамблеі, Еўрапейскага Парламента і Парламенцкай Асамблеі Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе, прыблізна 18 сакавіка 2010 г. былі прыведзеныя ў выкананне смяротныя прысуды ў дачыненні да Андрэя Жука і Васіля Юзэпчука. Мы асуджаем гэтыя пакаранні.
Справы Андрэя Жука і Васіля Юзэпчука знаходзіліся ў стадыі разгляду ў Камітэце па правах чалавека, які хадайнічаў аб увядзенні прамежкавых ахоўных захадаў (правіла 92 Рэгламента Камітэта па правах чалавека ад 22 верасня 2005 г.). 30 сакавіка 2010 г. Камітэт распаўсюдзіў заяву, у якой “выразіў глыбокую заклапочанасць і абурэнне з нагоды імавернага пакарання смерцю дзвюх асобаў, а таксама з нагоды няздольнасці Дзяржавы-ўдзельніцы да добрасумленнага супрацоўніцтва з Камітэтам па індывідуальных скаргах, пададзеных у Камітэт у адпаведнасці з Факультатыўным пратаколам да Пакта.”
У ходзе 98-ай сесіі Камітэта па правах чалавека ААН адбылося публічнае абмеркаванне спраў Андрэя Жука (справа 1910/2009) і Васіля Юзэпчука (справа 1906/2010).
Паводле Факультатыўнага пратакола да Пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах, Камітэт па правах чалавека кампетэнтны атрымліваць і разглядаць скаргі ад асобаў, якія знаходзяцца ў юрысдыкцыі Дзяржавы-ўдзельніцы Пакта і сцвярджаюць, што пацярпелі ад парушэнняў якіх-небудзь правоў, усталяваных Пактам. Рэспубліка Беларусь, 30 верасня 1992 г. ратыфікаваўшы Факультатыўны пратакол, тым самым прызнала кампетэнцыю Камітэта па правах чалавека на разгляд скаргаў згодна з Пратаколам. У пункце 19 Каментарыя агульнага парадку №33, апублікаванага 5 лістапада 2008 г., Камітэт па правах чалавека выразна акрэсліў, што “неўвядзенне […] прамежкавых або часовых захадаў несумяшчальнае з выкананнем абавязанняў па добрасумленным датрыманні працэдур разгляду індывідуальных скаргаў у адпаведнасці з Факультатыўным пратаколам”.
Прывядзенне ў выкананне смяротных пакаранняў ў дачыненні да Андрэя Жука і Васіля Юзэпчука у той час, як іх справы разглядаліся Камітэтам па правах чалавека, з’яўляецца парушэннем абавязанняў Рэспублікі Беларусь у рамках Пакта і яго Факультатыўнага пратакола, якія прадугледжваюць абавязак Дзяржавы-ўдзельніцы трымацца прамежкавых або часовых ахоўных захадаў на хадайніцтва Камітэта па правах чалавека.
У нас выклікае трывогу тое, што Рэспубліка Беларусь перыядычна парушае свае абавязанні ў рамках Міжнароднага пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах і пастаянна не выконвае рашэнні Камітэта па правах чалавека. Спадар Прэзідэнт, заклікаем Вас і Урад Рэспублікі Беларусь у ажыццяўленні крымінальнай юстыцыі трымацца прынцыпаў прававой дзяржавы і, такім чынам, цалкам выконваць рашэнні Камітэта па правах чалавека ААН.
Таксама заклікаем Вас, спадар Прэзідэнт, і Урад Рэспублікі Беларусь неадкладна ўвесці мараторый на выкарыстанне смяротнай кары ў адпаведнасці з Рэзалюцыяй Генеральнай Асамблеі ААН 63/168 ад 18 снежня 2008 г.
Урэшце, заклікаем улады Беларусі пакласці канец запалохванню ўсіх праваабаронцаў, у тым ліку тых, хто ўнутры краіны актыўна выступае за ўвядзенне мараторыя на смяротную кару. У якасці самага апошняга прыкладу прыгадаем затрыманне 23 сакавіка 2010 г. прадстаўнікоў праваабарончага цэнтра “Вясна” (Алеся Бяляцкага, Валянціна Стэфановіча і Ірыны Тоўсцік), якія выражалі пратэст супраць стасавання смяротнай кары ў дачыненні да Андрэя Жука і Васіля Юзэпчука. З просьбай прыняць захады і спыніць такія віды ўціску 25 сакавіка г.г. да Вас ужо звярталіся арганізацыі Civil Rights Defenders, Нарвежскі Хельсінкскі камітэт, Фундацыя дамоў правоў чалавека і Беларускі Дом правоў чалавека ў Вільні. У гэтым звароце жадаем паўтарыць гэты заклік.
З павагай,
Дом правоў чалавека – Осла (ад імя наступных арганізацыяў):
– Фундацыя дамоў правоў чалавека
– Нарвежскі Хельсінкскі камітэт
– Нарвежскі Тыбецкі камітэт
Беларускі Дом правоў чалавека ў выгнанні ў Вільні, Літва
Дом правоў чалавека – Лондан (ад імя наступных арганізацыяў):
– Index on Censorship
– Англійскі ПЭН-цэнтр
Дом правоў чалавека – Польшча (ад імя наступных арганізацыяў):
– Хельсінкская фундацыя па правах чалавека
– Хельсінкскі камітэт у Польшчы
– Асацыяцыя маладых журналістаў POLIS
– Група супраць смяротнага пакарання – HORIZON
Расійскі даследчы цэнтр па правах чалавека (ад імя наступных арганізацыяў):
– Незалежная псіхіятрычная асацыяцыя Расіі
– Цэнтр садзейнічання рэформе крымінальнага правасуддзя
– Маскоўская Хельсінкская група
– Рэгіянальная грамадская арганізацыя «Права дзіцяці»
– Арганізацыя «Міжнародная негвалтоўнасць»
– Фундацыя «Сацыяльнае партнёрства»
– Саюз камітэтаў салдацкіх мацярэй
Дом правоў чалавека – Сараева (ад імя наступных арганізацыяў):
– Арганізацыя грамадзян-жанчын «Адраджэнне»
– Хельсінкскі камітэт па правах чалавека ў Босніі і Герцагавіне
– Рэгіянальны каардынатар моладзевых групаў HCHR на Заходніх Балканах
– Сербская грамадзянская рада – Рух за роўнасць – Рада кантона Сараева
– Цэнтр «Жанчына і Грамадскасць»
Дом правоў чалавека – Баку
Аб’яднаны цэнтр беларускіх ініцыятыў, Літва
Армянская Хельсінкская асацыяцыя
Цэнтр па правах чалавека, Грузія
Цэнтр грамадскіх і палітычных правоў, Швейцарыя
Грамадзянская Беларусь, Чэхія
Civil Rights Defenders, Швецыя
Фундацыя імя Рафта, Нарвегія
HURINET, Уганда
Міжнародная федэрацыя правоў чалавека (FIDH)
Копіі накіроўваюцца:
· Віктару Галаванаву, Міністру юстыцыі Рэспублікі Беларусь
· Уладзіміру Андрэйчанку, Старшыню Палаты Прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
· Міхаілу Хвастову, Надзвычайнаму і Паўнамоцнаму Амбасадару, Пастаяннаму Прадстаўніку Рэспублікі Беларусь пры аддзяленні ААН у Жэневе
· Уладзіміру Сянько, Амбасадару, Кіраўніку Місіі Рэспублікі Беларусь пры Еўрапейскай Супольнасці
· У Камітэт па правах чалавека ААН
· У Генеральны дырэктарат па правах чалавека і прававых пытаннях Савета Еўропы
· У Бюро па дэмакратычных інстытутах і правах чалавека Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе
· У Міністэрства замежных спраў Нарвегіі
· У Пастаянны камітэт па замежных справах Нарвежскага Парламента
· У Міністэрства замежных спраў Літвы
· У Міністэрства замежных спраў Швейцарыі
· У Дэлегацыю Еўрапейскай Камісіі ў Рэспубліцы Беларусь
